Verwarmingsbrandstoffen

Afbeelding van een mazoutleverancier die de slang  van de tankwagen uitrolt om een stookolietank te vullen

Er bestaan verschillende soorten vloeibare brandstoffen voor verwarming, maar intussen zijn er ook hernieuwbare vloeibare brandstoffen. Die delen we dan nog eens op in biobrandstoffen en e-fuels. Wij geven een woordje uitleg.

Traditionele vloeibare brandstof: mazout

Mazout, ook bekend als stookolie of huisbrandolie, en diesel zijn fossiele vloeibare brandstoffen die tot dezelfde familie behoren: zowel mazout als diesel is een soort gasolie. Ze worden allebei geproduceerd door ruwe aardolie te raffineren.

Mazout en diesel zijn veilige brandstoffen: dankzij de lage ontvlambaarheid kun je stookolie en diesel veilig opslaan en verbranden. Door innovaties aan de brandstoffen zelf, maar ook aan de installaties, motoren en tanken, stoten ze door strengere productnormen (zoals een zwavelgehalte van slechts 10 ppm) en moderne brandertechnologieën minder emissies uit dan voorheen.

Er bestaan verschillende types gasolie op de Belgische markt:

1. Gasolie verwarming

Gasolie verwarming werd vroeger "mazout normaal" of ook "verwarmingsgasolie type B" genoemd.

  • Het is huisbrandolie met een zeer laag zwavelgehalte – 10 ppm (deeltjes per miljoen of mg per kg). Daardoor komt er bij verbranding nauwelijks zwaveldioxide (SO2) vrij – wat beter is voor het milieu.

  • De officiële benaming in de Belgische norm NBN T 52-716 is "Gasolie verwarming HO/H7".

  • Gasolie verwarming (H0) bevat maximaal 0,5% biobrandstof (FAME), terwijl de Gasolie verwarming (H7) minimaal 5% en maximaal 7% biobrandstof bevat.

Dit type mazout wordt vooral gebruikt voor niet-mobiele toepassingen, zoals verwarmingsketels, kachels en sommige industriële processen.

2. Gasolie Diesel

Gasolie Diesel werd vroeger "mazout extra" of ook "verwarmingsgasolie type A" genoemd.

Gasolie Diesel kan in alle verwarmingsketels gebruikt worden, maar je vindt het ook terug in industriële, commerciële en landbouwtoepassingen met dieselmotoren. Door het lage zwavelgehalte is Gasolie Diesel prima geschikt voor mobiele offroad-toepassingen, zoals landbouwtractoren en machines in de bouw, bosbouw, tuinbouw en waterbouw.

Er bestaat nog een opdeling tussen ‘Gasolie Diesel landbouw’ en ‘Gasolie Diesel industrie en commercieel’, maar het verschil zit ‘m enkel in de accijnzen. Lees er hier meer over.

  • Gasolie Diesel landbouw: je betaalt geen accijnzen als je land- of tuinbouwbedrijf een vergunning ‘energieproducten en elektriciteit-eindgebruiker’ heeft.

  • Gasolie Diesel industrie en commercieel: voor deze toepassingen betaal je altijd accijnzen op je brandstof.

3. Gasolie Diesel XTL

Je kunt Gasolie Diesel ook mengen met HVO: een koolstofarme vloeibare brandstof waarover je hieronder meer leest. Gasolie Diesel XTL, de officiële benaming waaronder ook pure HVO valt, voldoet aan de norm NBN EN 15940. Het is beschikbaar in mengsels met 10, 20 of 30% HVO, maar je kunt ook zonder problemen pure HVO gebruiken in je motoren en machines (als de fabrikant het goedkeurt).

4. Mazout met additieven

De afgelopen jaren hebben de grote merken sterk ingezet op technologische innovatie. Via additieven willen ze bepaalde eigenschappen van mazout optimaliseren.

Koolstofarme vloeibare brandstoffen

Koolstofarme vloeibare brandstoffen zijn van niet-fossiele oorsprong, in tegenstelling tot conventionele brandstoffen die gemaakt worden van aardolie. Koolstofarme brandstoffen worden duurzaam geproduceerd uit gemeentelijk of organisch afval, duurzame biomassa, hernieuwbare energiebronnen en circulaire CO2. Ze stoten geen of zeer weinig extra CO2 uit tijdens hun productie en gebruik. Daardoor spelen ze een strategische rol in de overgang naar een klimaatneutrale economie.

Koolstofarme vloeibare brandstoffen zullen eerst nog worden gemengd met conventionele brandstoffen, om zo fossiele brandstoffen geleidelijk te vervangen. Hoeveel minder CO2 ze uitstoten, hangt dan af van het aandeel biocomponent.

Biobrandstoffen versus e-fuels

Biobrandstof en e-fuels zijn allebei hernieuwbare brandstoffen, maar ze verschillen qua grondstoffen en productieproces.

  • Biobrandstof wordt gemaakt uit biomassa (plantaardige grondstoffen) of uit afval (zoals gebruikte frituurolie, veevoer of houtsnippers).

  • E-fuels zijn synthetische brandstoffen die worden geproduceerd op basis van groene waterstof, verkregen via hernieuwbare energiebronnen zoals windturbines en zonnepanelen. Door de waterstof te combineren met CO2 afkomstig uit de lucht of industriële processen, ontstaat een synthetische brandstof vergelijkbaar met mazout of diesel.

1. FAME (biodiesel)

FAME staat voor Fatty Acid Methyl Ester. Deze brandstof is gemaakt van gerecycleerde dierlijke en plantaardige oliën. FAME wordt geproduceerd uit hernieuwbare vetten, waardoor het ingezet kan worden als hernieuwbare energiecomponent om de CO2-impact van je verwarming stapsgewijs te verlagen. Omdat FAME bij verbranding niet meer CO2 uitstoot dan er nodig is voor z’n eigen productie, mogen we deze brandstof koolstofarm noemen.

FAME is vandaag al beschikbaar in grote hoeveelheden, maar daar maakt vooral de transportsector gebruik van. Enkele testgezinnen in ons land en elders in Europa verwarmen al probleemloos op een mengsel van FAME en stookolie, maar de grote overstap op het vlak van verwarming moet nog volgen.

In conventionele Gasolie Diesel (conform NBN EN 590) mag tot 7% FAME toegevoegd worden. Dat mengsel is geschikt voor generatoren en andere stationaire offroad-machines (lees: machines zonder wielen). Belangrijk om te weten: de energiewaarde van FAME is iets lager dan die van diesel, wat betekent dat je meer brandstof nodig hebt om dezelfde hoeveelheid energie op te wekken.

Bekijk onze video over FAME

2. Biomass-to-Liquid (BtL)

Biomass-to-Liquidbrandstoffen (BtL) zijn gemaakt van verschillende soorten plantaardige grondstoffen of van afval en resten van natuurlijke oorsprong. Denk maar aan niet-eetbare delen van voedingsgewassen, houtpulp en algen. Maar ook stro en hooi zijn mogelijke grondstoffen.

Bekijk onze video over Biomass-to-Liquid.

3. HVO

Deze koolstofarme brandstof wordt gemaakt door plantaardige oliën en vetten te behandelen met waterstof. Vandaar de naam HVO, die staat voor Hydrogenated of Hydrotreated Vegetable Oil. Het is bij ons al beschikbaar om transport te verduurzamen (auto’s en vrachtwagens) en voor professionele en industriële toepassingen. In sommige landen wordt HVO ook al voor verwarmingsketels verkocht – onder meer in Finland en vanaf 2025 in Oostenrijk.

Het verschil met FAME zit ‘m in de behandeling met waterstof, die een duurzame synthetische brandstof doet ontstaan uit plantaardige oliën.

Tegenwoordig wordt steeds meer HVO geproduceerd uit afval- en restvetfracties die afkomstig zijn van de voedsel-, vis- en slachthuisindustrieën, en uit plantaardige oliefracties die niet eetbaar zijn. HVO kan in de huidige dieselauto’s, -tractoren en stroomgeneratoren en in bestaande stookolieketels zowel puur gebruikt worden als in mengvorm (zoals R33). Deze koolstofarme brandstof stoot tot 90% minder CO2 uit in vergelijking met conventionele stookolie*. De productiekosten van HVO zijn ook vergelijkbaar met die van stookolie.

HVO is niet alleen geschikt voor verwarming, maar ook voor professioneel gebruik in dieselmotoren voor onder meer landbouw, bouw en scheepvaart.

Bekijk onze video over HVO.

*De gebruikte methode voor het berekenen van de uitstoot tijdens de levenscyclus en de emissiereductie voldoet aan de EU-richtlijn voor hernieuwbare energie EU RED III (revised RED EU/2018/2001)_NESTE.

4. E-fuels of Power-to-Liquid

E-fuels zijn synthetische brandstoffen die ontstaan door waterstof te combineren met koolstofdioxide (CO2) die aan de lucht wordt onttrokken. Die waterstof wordt door elektrolyse uit water gehaald met behulp van wind- en/of zonne-energie. E-fuels hebben het potentieel om de CO2-impact drastisch te verlagen. Wanneer de benodigde waterstof volledig met groene stroom wordt opgewekt en de CO2 uit de lucht wordt afgevangen, ontstaat een hernieuwbare cyclus.

Er lopen nu proefprojecten om deze synthetische brandstof te gebruiken in bestaande verwarmingsketels. Daarnaast is synthetische diesel geschikt voor industriële toepassingen in dieselmotoren.

Bekijk onze video over E-fuels of Power-to-Liquid

5. R33

Als één van de biobrandstoffen of e-fuels gemixt wordt met een conventionele vloeibare brandstof, zoals mazout, dan ontstaat een koolstofarme brandstof zoals R33. Die brandstof bestaat voor 67% uit gasolie-diesel en voor 33% uit hernieuwbare brandstoffen. Concreet gaat het om 26% HVO en 7% FAME.

R33 stoot daardoor een derde minder CO2 uit dan conventionele stookolie. Koolstofarme brandstoffen, zoals R33, zijn zonder aanpassingen te gebruiken in bestaande stookolietanks en -ketels.

De productie van koolstofarme vloeibare brandstoffen

Eurofuel, de Europese vereniging voor vloeibare brandstoffen voor verwarming, toont met een verhelderend schema op pagina 7 en 8 van haar 'Stappenplan richting 20250' hoe de verschillende soorten koolstofarme vloeibare brandstoffen geproduceerd worden. Zo krijg je een handig overzicht van de diverse processen.

Meer over koolstofarme vloeibare brandstoffen 

Benieuwd naar de voordelen van koolstofarme vloeibare brandstoffen? Wil je weten of je ze in je huidige verwarmingsketel kunt gebruiken? Wij bundelen alle info, zodat je helemaal mee bent met de verwarming van de toekomst. 

Lees meer.

Download onze toekomstgids 

Wil je meer lezen over duurzamer verwarmen? In onze digitale gids ‘Verwarmen met vloeibare brandstoffen: een blik op de toekomst’ lees je hoe jij je kunt voorbereiden op de energietransitie en stapsgewijs kunt evolueren naar futureproof verwarmen. 

Download onze gids.